مورفین ( Morphine )
زمانی, آمین های طبیعی به دست آمده از منابع طبیعی را به دلیل قلیایی محلولهای آبی آنها "" قلیای گیاهی ""می نامیدند که امروزه به آلکالوئید ها مشهورند . مطالعه آلکالوئیدها اهمیت شایانی در رشد و شکوفایی شیمی آلی در سده نوزدهم میلادی داشته است و امروزه نیز قلمرو جالبی از تحقیق به شمار می رود .کاربردهای پزشکی مورفین دست کم از سده هفدهم میلادی که عصاره خام خشخاش)پاپاورسومنیفروم ) برای کاهش درد به کار می رفت . شناخته شده است . مورفین اولین آلکالوئیدی است که به طور خالص از خشخاش استخراج شده است و ترکیبات مشابه آن مانند کدئین ( Codeine ) نیز در طبیعت وجود دارد .
کدئین که مشتق ساده متیل اتر مرفین است در داروهای ضد سرفه و ضد التهاب به عنوان مسکن تجویز می شود. هروئین (Heroin ) نیز از مشتق های مرفین به شمار می رود که در طبیعت وجود ندارد و با استیل دار کردن مورفین به دست می آید . پژوهش های شیمیایی مربوط به ساختار مورفین در سده نوزدهم و اوایل سده بیستم شماری از بهترین مغز های شیمی را به خود مشغول داشت تا اینکه در سال 1924 معما به دست رابرت رابینسون (Robert Robinson ) گشوده شد . مورفین و مشتق های آن مواد دارویی بسیار مفیدی به شمار می روند اما خاصیت اعتیاد آوری آنها مشکلات اجتماعی بزرگی ایجاد کرده است . بنا بر این کوشش های فراوانی برای درک کارکرد مورفین در بدن و تهیه مشتق هایی ار آن که دارای خاصیت ضد درد و فاقد اعتیاد آوری باشند صورت گرفته است . آنچه تاکنون علم شیمی به آن دست یافته است حاکی از اتصال مورفین به موضع گیرنده مخدر در مغز است که اختلالی در ارسال پیام درد به مغز ایجاد نمی کند بلکه پیام در مغز را تغییر می دهد .
صد ها مولکول شبه مورفین ساخته شده و از لحاظ خواص ضد درد مورد آزمایش قرار گرفته است . تحقیقات نشان داده است که فقط بخشی از ساختار پیچیده مورفین برای فعالیت بیولوژیکی آن اهمیت دارد ( Morphine Rule ).
مپریدین ( Demoral ) یکی از داروهای پرمصرف در مسکن ها و متادون ( Methadone ) داروی درمان اعتیاد به هروئین که از قاعده مورفین طبعیت می کند .
